Jozef Keustermans

Vrijheid 48

Jozef Arnold Keustermans werd op 31 juli 1885 geboren in Merksplas als zoon van Jan Frans Keustermans en Petronella Langers. Jozef Keustermans trad later in het huwelijk met Anna Maria Theresia Huybs en woonde op Vrijheid in Arendonk. Hij was aannemer van beroep.

In de nacht van 20 op 21 juli 1944 werd een razzia uitgevoerd ten huize van Jozef door de Sicherheitspolizei (Sipo) en de Feldgendarmerie. Jozef en zijn zoon Lodewijk vluchtten langs de tuin het hoge gras in waar Jozef werd gevonden en gearresteerd op verdenking lid te zijn van het verzet. Lodewijk werd niet opgemerkt en kon zo ontsnappen aan zijn arrestatie. Het zou de allerlaatste keer zijn dat Jozef zijn vrouw en kinderen levend zouden zien.

Al in 1941 had hij zich aangesloten bij de weerstandsgroep de Nationale Koninklijke Beweging (NKB). Jozef opereerde al die jaren in absolute geheimhouding. Zelfs zijn eigen vrouw Anna wist niet wie zijn medewerkers waren of welke risico's haar echtgenoot dagelijks nam voor het vaderland.

Na zijn arrestatie volgde een lijdensweg. Jozef werd eerst overgebracht naar de beruchte gevangenis aan de Begijnenstraat in Antwerpen.

Tussen 21 juli en 7 augustus 1944 onderging hij daar gewelddadige verhoren. Ondanks de fysieke en mentale terreur bleef hij standvastig en pleegde geen verraad. Op 8 augustus 1944 werd Jozef op een massatransport gezet, diep nazi-Duitsland in. Zijn eindbestemming: het beruchte concentratiekamp Buchenwald.

Officiële Duitse transport- en registratielijst van neuzugänge (nieuwe gevangenen) in het concentratiekamp Weimar-Buchenwald. Jozef Keustermans staat vermeld als nr. 13 tussen nog 11 andere Arendonkenaars.
 

Op 10 augustus 1944 reed het transport Buchenwald binnen. Jozef kreeg het politiek gevangenennummer 75513.

Op 11 augustus 1944 werd hij ontdaan van zijn allerlaatste herinneringen aan zijn burgerbestaan door de inbeslagname van zijn koffer, zijn brieventas, een sigarenkoker, zijn zakmes en zijn sleutels. Vanaf dat moment bezat hij officieel helemaal niets meer.

Na bijna 6 maanden van constante ontberingen, zware mishandelingen en uitputtende dwangarbeid was zijn lichaam op. Op 6 februari 1945 om 11.30 uur stierf de 59-jarige Jozef in het concentratiekamp Buchenwald. De kamparts noteerde als standaardoorzaak Herzkreislaufschwäche, hartfalen door pure uitputting.

† 6.2.45, 11.30 an Herzkreislaufschwäche (Overleden op 6 februari 1945 om 11.30 uur aan hartfalen door uitputting).

Officiële administratieve sterftelijst opgemaakt op 7 februari 1945 te Buchenwald. Onder de categorie 'Politisch' (politieke gevangenen) staat Jozef Keustermans genoteerd met zijn kampserienummer 75513 en zijn geboortedatum 31 juli 1885. De administratie vermeldt 'Bl. 10', wat betekent dat hij destijds in Block 10 van het kamp verbleef. Achter zijn naam staat het kruisje (+), het symbool voor overlijden, gevolgd door de datum 6.2. Dit bevestigt dat Jozef Keustermans op 6 februari 1945 in Buchenwald is omgekomen, 1 dag voordat dit rapport werd opgemaakt.
 

Op 8 februari controleerde de barakoverste zijn slaapplek in Block 10. De conclusie was ijzingwekkend kort: Jozef liet geen enkele persoonlijke bezitting na.

Officiële Duitse nalatenschapsmelding (Nachlaßmeldung) uit het concentratiekamp Buchenwald, waarin staat dat gevangene Jozef Keustermans is overleden.
 

Op 11 april 1945 werd concentratiekamp Buchenwald bevrijd door het Amerikaanse leger, maar voor Jozef kwam de vrijheid te laat. Het officiële overlijdensbericht bereikte België pas maanden later.

Pas op 19 mei 1946 kon de gemeente Arendonk de overlijdensakte officieel aan Anna Huybs uitreiken.

Hieronder lees je een paar passages uit een brief van pastoor Janssens, geschreven op 16 juli 1945 in Sint-Jozef-Olen, gericht aan een onderpastoor, met het verzoek om de familie Keustermans te bedanken voor het overlijdensprentje van Jozef Keustermans.

Het is een emotionele brief waarin de pastoor vertelt over hun gezamenlijke tijd en ontberingen in het Duitse concentratiekamp Buchenwald en de kazerne van Weimar tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Ze kwamen op 10 augustus 1944 aan in Buchenwald en trokken daar samen op met dorpsgenoten uit Arendonk (waaronder Eugène Claessen). Van de 7 goede kennissen uit Arendonk waren er op het moment van schrijven helaas al 6 overleden.

"Ik ben met Jozef Keustermans moeten gaan werken in de kazerne van Weimar. Wij zaten op het werk altijd naast elkaar. Hij speelde wat als timmerman en deed niets dan rechte nagels scheef slagen. Jozef had veel deugd in die echte sabotage. Jozef was de zachtheid zelf, en ik moet getuigen dat hij een door en door christelijke ziel was, bezield met een onwankelbaar geloof en een diepe overgave aan Gods wil.

Jozef leefde als een heilige, en wanneer wij niet mochten praten, dan bad hij. Wanneer wij in Weimar niet meer werkzaam waren, moest Jozef gaan metselen nabij de garage in Buchenwald en ik werd naar Halberstadt gestuurd.

Midden december werd ik met 6 andere priesters uit Halberstadt naar Buchenwald teruggevoerd. Wanneer wij buiten de blokdraad mochten, was mijn eerste bezoek naar blok 34 waar Jozef verbleef. Hij weende van blijdschap mij terug te zien. Wanneer ik 's avonds uit mijn blok kon, en dit gebeurde meermalen daar ik zeer goed stond met de portier, dan was 't bezoek altijd aan de vrienden van Arendonk, en Jozef stond op de 1ste plaats.

Met nieuwjaar was hij nog eens te biechten geweest, ofschoon dit niet nodig was, daar ik goed weet dat hij leefde als een heilige. Hij had wel gaarne bij mij te biechten gekomen, doch daags voor nieuwjaar was ik ongelukkig niet verschenen. Jozef was voor mij een engel die ik zeer diep vereerde."

Jozef Keustermans werd postuum erkend als Politiek Gevangene en Verzetsheld. De rechtbank stelde vast dat hij zijn leven had gegeven wegens 'onbaatzuchtige vaderlandse activiteit' binnen de Nationale Koninklijke Beweging.

In 2026 werd Jozef Keustermans geëerd met een struikelsteen die gelegen is voor de woning op het adres waar hij laatst verbleef: Vrijheid 48, Arendonk.